Vragen van kunstenaars

Welk materiaal benadert de donkerbruine inkt van Rembrandt het meest?

Een lezer stelde kM de volgende vraag: "Graag zou ik willen vragen welk tekenmateriaal de donkerbruine inkt waarmee kunstenaars als Rembrandt hun schetsen maakten het meest benadert. Tijdens mijn studie Kunstgeschiedenis heb ik hierover geen informatie gekregen en navraag bij hedendaagse kunstenaars en winkels voor kunstenaarsmaterialen levert tot op heden geen bruikbare informatie op, behalve de mededeling dat de ingrediënten waarmee deze inkt werd gemaakt niet meer te koop is."

Het antwoord van Pieter Keune: "De inkt die Rembrandt gebruikte is de ijzergallusinkt. Er bestaan vele recepten hiervoor. De meest voorkomende is het oplossen van gemalen galappeltjes (vanwege het gehalte aan looizuur) samen met ijzervitriool (ijzersulfaat). Na het tekenen hiermee wordt het ijzer aan de lucht geoxideerd en in combinatie met het galluszuur (waarmee een plant het looizuur maakt) geeft dat een zwart. 

Omdat het zwart worden even duurt, werd in de zeventiende eeuw een beetje roet aan de inkt toegevoegd zodat direct al het getekende zichtbaar was. Later werd het roet vervangen door de kleurstof nigrosine. Echter, in loop van eeuwen verandert de ijzergallusinkt in ijzerroest dat bruin is. Deze vroeger veel voorkomende inkt (ouderen weten zich ongetwijfeld de inkt op de lagere school te herinneren) tast uiteindelijk het papier aan. Dit wordt 'inktvraat' genoemd.

Hierboven een inkttekening van Rembrandt uit de collectie van Museum Boijmans van Beuningen waar op de achterkant goed de aantasting van het papier door de inkt te zien is. De ouderwetse 'Gimbon-inkt' wordt inderdaad niet meer verkocht. Maar de ingrediënten voor deze inkt zijn ruimschoots te koop. Bijvoorbeeld bij Verfmolen de Kat.

Rembrandt heeft dus met een zwarte inkt getekend die pas later karakteristiek bruin werd. Een bruine inkt die op deze veranderde inkt lijkt, zou bijvoorbeeld met bister gemaakt kunnen worden."

 

Ook een vraag van materiaaltechnische aard? Word lid van kM op LinkedIn en deel uw vraag met ons!

Uitgeverij De Doelenpers
Havinghastraat 32
1817 DA Alkmaar

E: info@dedoelenpers.nl
Tel:  072-5275527
Fax: 072-5275528

Powered by SHARK Connect